بازخوانی نقش خبرنگار در عصر دیجیتال؛ از شکار خبر تا کشف واقعیت

فرهنگ اقتصاد _ به نقل از روابط عمومی بیمه ایران، دکتر محمد سلطانی‌فر در آیین گرامیداشت روز خبرنگار که با حضور مدیران بیمه ایران، خبرنگاران و اصحاب رسانه برگزار شد با تشریح تحولات حرفه روزنامه‌نگاری در عصر دیجیتال اظهار کرد: خبرنگاری یکی از مشاغلی است که بیشترین تأثیر را از توسعه بسترهای دیجیتال و فناوری‌های نوین پذیرفته است.

وی با اشاره به تفاوت‌های خبرنگاری سنتی و روزنامه‌نگاری امروز افزود: خبرنگاران سنتی امکان دریافت بازخورد نسبت به اخبار و مطالب تولیدی خود را به‌سادگی نداشتند و بررسی میزان اثرگذاری خبر، شناخت مخاطب و دریافت واکنش‌های او با دشواری انجام می‌شد؛ اما در فضای رسانه‌ای جدید، مخاطب به‌صورت مستقیم درباره محتوا واکنش نشان می‌دهد و همین موضوع، فرایند تولید و انتشار خبر را متحول کرده است.

دکتر سلطانی‌فر ادامه داد: روزنامه‌نگار حرفه‌ای در دوران جدید کسی نیست که صرفاً خبر را دریافت و منتشر کند، بلکه باید بتواند در مسیر رویدادها قرار گیرد، اتفاقات مهم را شناسایی کند و خبر را پیش از آنکه به موضوعی عمومی تبدیل شود، شکار کند. خبرنگار باید در متن رویدادها حضور داشته باشد و با شناخت دقیق زمینه‌های شکل‌گیری یک اتفاق، روایتی معتبر و قابل اتکا از آن ارائه دهد.

معاون سابق وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی، اعتمادسازی را مهم‌ترین وظیفه خبرنگاران در شرایط کنونی دانست و گفت: امروز ساختن اعتماد، مهم‌ترین کاری است که خبرنگار باید انجام دهد. تشخیص حقیقت، کشف واقعیت، فراهم کردن زمینه اعتماد به خبر و معنا دادن به رویدادها از وظایف اساسی خبرنگار در عصر جدید به شمار می‌رود.

وی با بیان اینکه آینده حرفه خبرنگاری با چالش‌های جدی مواجه است؛ تصریح کرد: خبرنگاری یکی از مشاغلی است که در مواجهه با فناوری‌های جدید به‌ویژه هوش مصنوعی در معرض تغییر قرار گرفته است. با این حال، هوش مصنوعی نباید به ملاک و معیار اصلی فعالیت خبرنگار تبدیل شود؛ چراکه بخش‌هایی از روزنامه‌نگاری وجود دارد که این فناوری قادر به انجام کامل آن‌ها نیست.

دکتر سلطانی‌فر افزود: هوش مصنوعی می‌تواند در جمع‌آوری، دسته‌بندی و پردازش اطلاعات به خبرنگار کمک کند، اما تشخیص حقیقت، درک زمینه‌های اجتماعی و انسانی یک رویداد، کشف لایه‌های پنهان خبر، مسئولیت‌پذیری حرفه‌ای و ایجاد اعتماد میان رسانه و مخاطب همچنان بر عهده خبرنگار است.

وی بر ضرورت تقویت مهارت راستی‌آزمایی در میان خبرنگاران تأکید کرد و گفت: خبرنگار حرفه‌ای امروز باید خبرنگاری راستی‌آزما باشد. در شرایطی که اخبار جعلی، اطلاعات نادرست و روایت‌های ناقص با سرعت زیادی در فضای مجازی منتشر می‌شوند، رسانه‌ای می‌تواند اعتماد مخاطب را جلب کند که پیش از انتشار خبر، صحت اطلاعات، منبع، زمان، زمینه و ابعاد مختلف آن را بررسی کرده باشد.

​​​​​​​معاون سابق وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی همچنین تولید محتوا بر اساس نیاز و خواسته مخاطب را ضروری دانست و اظهار کرد: تولید محتوا باید با شناخت دقیق مخاطب انجام شود. خبرنگار و رسانه نمی‌توانند بدون توجه به نیازهای اطلاعاتی، علایق و شیوه مصرف محتوای مخاطبان فعالیت کنند. محتوای حرفه‌ای باید هم بر اساس خواسته مخاطب و هم متناسب با بستر انتشار تولید شود.

وی ادامه داد: هر پلتفرم، ویژگی‌ها و منطق روایی خاص خود را دارد. نمی‌توان یک روایت واحد را بدون تغییر در همه بسترها منتشر کرد. برای هر پلتفرم باید روایت مناسب آن بستر طراحی، تولید و منتشر شود تا پیام با بیشترین اثربخشی به مخاطب منتقل شود.

دکتر سلطانی‌فر در پایان خاطرنشان کرد: خبرنگار آینده باید در کنار مهارت‌های کلاسیک روزنامه‌نگاری، به فناوری‌های نوین، تحلیل داده، شناخت پلتفرم‌ها، تولید محتوای چندرسانه‌ای و راستی‌آزمایی مسلط باشد؛ اما آنچه جایگاه حرفه‌ای او را تثبیت می‌کند، توانایی کشف حقیقت، روایت مسئولانه و ساختن اعتماد در جامعه است.